Eetbare balkons

Verslag van het Groene IDeeCafé op 17 oktober 2011
Aanwezigen: Bessie Schadee, Ben van Leeuwen, Janine Vermeulen, Henk Nagtegaal, Peter van Helsdingen, Jessica Zwartjes, Erik van den Doel, Annet van Hoorn en Shirley Tromp (verslag).

Opening: Helaas kunnen we als locatie onverwachts niet terecht in Scheltema. Ter plekke improviserend met het groepje aanwezigen vinden we een fijne plek in de gezamenlijke ruimte van Centraal Wooncomplex De Oranjerie. Janine Vermeulen opent de avond door aan ons de spreekster van vanavond, Bessie Schadee voor te stellen. Op de achtergrond verzorgt Ben van Leeuwen weer het beeldmateriaal. De aanwezigen zijn reuze nieuwsgierig naar het thema van vanavond!

Presentatie over Eetbare Balkons door Bessie Schadee, voorzitter van de Stichting IDeeWinkel en oprichter/voorzitter van de Stichting Gezonde Gronden.
Bessie start de avond met het vertellen dat het project Eetbare balkons ooit begon als een burgerinitiatief, maar inmiddels in 2011 een stichting is geworden. Ze zal ons eerst iets vertellen over (de achtergrond van) deze stichting, waarna een korte film getoond zal worden over een recent eetbaar balkon-project. Daarna zal er ruimte zijn voor vragen en opmerkingen.

Ontstaan van Stichting Gezonde Gronden
In september 2005 kwam een groep wetenschappers, boeren en andere betrokkenen bij elkaar met als gespreksthema het roer op het gebied van de Nederlandse landbouw en natuur te willen omgooien. Na deze bijeenkomst is de Stichting Gezonde Gronden door Bessie opgericht. Ze vertelt dat na de Hongerwinter in 1944 Nederland massaal besloot nooit meer voor eenzelfde probleem te willen komen staan, wat als gevolg heeft dat de prachtige landbouwgrond van Nederland in 50 jaar tijd naar de knoppen is geholpen. De oorzaak van de verslechtering en slechte landbouwgrond legt Bessie ons als volgt uit: Koeien (en ook varkens) krijgen sinds de oorlog ander eten dan het voorheen gebruikelijke gras. Heleboel van dit voedsel, zoals maïs en soya, komt uit Zuid Amerika. Als gevolg van de toegenomen melk- en boterproductie, moest het overschot internationaal worden gesleten, zoals bijvoorbeeld poedermelk aan Afrika. Hieruit ontstond sindsdien op voedselgebied binnen de EU veel geharrewar i.v.m. grote internationale belangen.

Het probleem is dat koeien niet voor ander eten dan gras zijn gemaakt en binnen heel Nederland de dieren al 50 jaar chronisch aan de diaree zijn. De Overheid heeft de boeren verplicht deze drijfmest (i.p.v. de oorspronkelijke koeien-keutels!) te injecteren in de grond, hetgeen giftig is en schadelijk voor de natuur. Andere oorzaken van de vernietiging van de oorspronkelijke gezonde landbouwgronden zijn: * het platrijden van de grond door waanzinnig grote machines, welke de structuur van de bodem vernietigt. * door het  bijvoeren hebben de koeien geen trek meer in gras, waardoor er een grasmonocultuur ontstaat, waaruit geen vezelrijke producten kunnen ontstaan. * de aan de bodem toegevoegde kunstmest verrijkt het met kalium, fosfor en  stikstof, waardoor planten snel en hoog groeien, maar geen tijd hebben belangrijke voedingsstoffen op te nemen. Kortom: Het probleem van onze landbouwgrond kan niet meer verborgen blijven, nu boeren zijn gaan klagen.
De Stichting Gezonde Gronden stelt zich na de bijeenkomst van september 2005 de vraag: Wat kunnen we doen om de bodem een belangrijk punt van aandacht te maken? Ze starten een project voor boeren en burgers en ontwikkelden tussen de winters van 2008 en 2010 een tweejarige vakkringloopcursus voor boeren. Dit was een groot succes en wordt na 11 maanden onderhandeling over subsidietoekenning van de Nederlandse Overheid binnenkort herhaald voor een tweede generatie boeren!

Ook in de stad..
Stichting Gezonde Gronden wilde tevens in de stad bewustwording brengen over wat er aan de hand is met de tuinbouw, landbouw, biodiversiteit en de bodem. In Den Haag vonden zij in 2008 een pand in de Weimarstraat, van waaruit zij excursies naar boerderijen, lezingen en workshops zijn gaan geven. Tevens werd het idee van guerilla-gardening binnen Den Haag en Leiden geboren. In november 2007 bood de stichting een onderzoeksrapport aan aan Fonds 1818 over dit project, waarna zij subsidie kregen om in de zomer van 2009 het proefproject Eetbare Vensterbanken te starten.

Het Project Eetbare Balkons
De formule van de stichting is om de omstandigheden op de balkons zo optimaal mogelijk te maken m.b.v. de omvang van de bakken en het werken met biologische zaden. Nu er 150 balkons eetbaar zijn gemaakt, blijken er ongeveer 10 bijproducten te ontstaan bij het opzetten van eetbare balkons: * In flats versterkt de sociale cohesie; men wisselt zaadjes uit, deelt zelfgemaakte taart van de eerste groenten, * het project verschaft werk voor mensen die re-integreren op de arbeidsmarkt, * de deelnemers worden bewust van gezond en echt vers voedsel, * het beïnvloedt het klimaat door meer groen, * het groen isoleert en helpt ziekte te verminderen en zieke mensen sneller beter te laten worden, * het helpt allochtone mensen inburgeren. Los van een aantal nadelen, heeft het (moes)tuinieren op een balkon tevens het grote voordeel dat * men elke dag vanuit de keuken zicht heeft op de planten en * kinderen betrokken raken bij ‘de natuur’.
Het project bestaat uit 7 bijeenkomsten; waarin * het balkon wordt getekend, * zaadjes worden gegeven, * een bak van gerecycled hout wordt geplaatst, * men kookt van het eigen balkon, * er wordt geëvalueerd en * op de afsluitdag wordt de bak winterklaar gemaakt m.h.v. de balkondocent. (Een opleiding tot balkondocent is in ontwikkeling!)

Als voorbeeld wordt de film ” Eetbare Balkons” van het project in de wijk Nieuwland in Schiedam getoond, die werd gemaakt door Ben van Leeuwen. Dit project was een groot succes! De 30 deelneemsters, waarvan er 10 nooit hun huis uitkwamen, organiseerden na afloop zelfstandig een feest na het verzoek om plaatsvinding van een officiële diploma- uitreiking! Er is zelfs een kruidenspiraal aangelegd en men wil een winkeltje beginnen in de wijk, welke de stichting zal ondersteunen! Ook in Leiden zullen er balkoncursussen volgen! Bessie wordt ontzettend bedankt voor haar inspirerende lezing en krijgt een muziekdoosje en een eetbaar balkon voor vogeltjes cadeau!

 Reacties van bezoekers:
*Iemand tipt ons dat Fonds 1818 E1000,- te besteden geeft als je samenwerkt met vijf buren aan een groenere omgeving!
*A.s. maandag 24 oktober start er een nieuwe gecertificeerde opleiding Permacultuur t/m half juni 2012 voor E1510,-
* A.s. woensdag 26 oktober om 19 uur is er een spraakmakende lezing over o.a. plantenziektes van een Amerikaanse wetenschapper met emiraat, op Bink 36 in Den Haag.
* Bessie Schadee verkoopt ook dit jaar biologische bloembollen voor een interessante prijs!
* De Conferentie van de IdeeWinkel is verplaatst naar 25 november 2011. Het doel van de conferentie is de ontwikkeling van een strategie voor duurzaam voedsel voor de Leidse Regio.

We eindigen de avond vrolijk achterstevoren door onszelf allemaal nog even aan elkaar voor te stellen op verzoek van een nieuwe bezoeker!

De volgende bijeenkomst van het Groene IDeeCafé is op 7 november met Paul Hendriks van Transition Towns Nederland.
Op 31 oktober is iedereen welkom om 19.30 u. bij de Droomavond van de Leidse Ommelanden in Weidezicht, het NME centrum bij de kinderboerderij in de Merenwijk.