Waterplannen voor Leiden

Verslag Groene IDeeCafé, 6 oktober 2014, Scheltema Leiden

In het Groene IDeeCafé  van 6 oktober 2014 stond het thema Water in en om Leiden centraal. Voorafgaand aan twee presentaties over Waterplannen voor Leiden werden de aanwezigen uitgenodigd in een brainstrom hun ideeën voor Water te delen. Deze zijn na de presentaties kort besproken en opgenomen in de bijlage. Bij een toekomstige bijeenkomst van het Groene IDeeCafé zullen ze mogelijk worden besproken en/of uitgewerkt.

Waterplan Leiden: Hans Schouffoer (Hoogheemraadschap Leiden)
(hans.schouffoer@rijnland.net; www.rijnland.net)
Met deze link is een presentatie over de klimaatbestendige stad te bekijken: http://prezi.com/b6f52b1ptd_r/?utm_campaign=share&utm_medium=copy&rc=ex0share.

De gemeente Leiden en het Hoogheemraadschap van Rijnland (HHR) willen er samen met de stad voor zorgen dat water in Leiden minder overlast veroorzaakt, schoner wordt en nog aantrekkelijker wordt om te gebruiken en van te genieten. Om dit te bereiken is het Waterplan Leiden ontwikkeld. Hans licht toe hoe het waterbeheer is geregeld en dat eigendom en verantwoordelijkheden bij verschillende partijen zijn gelegen.

Het waterplan beschrijft veel concrete plannen gebaseerd op vier pijlers: meer ruimte voor water, schoon en gezond water, plezier met water en water in de wijk. Het waterplan beschrijft onder meer oplossingen voor de waterproblemen die het gevolg zijn van klimaatverandering, zoals maatregelen voor waterafvoer bij extreme buien. Klimaatmitigatie, maatregelen om de klimaatverandering zelf te beperken, en klimaatadaptatie, maatregelen om de effecten van klimaatverandering tegen te gaan of te compenseren.

Ook Leiden zal zich moeten ontwikkelen naar een klimaat bestendige stad. Op 28 juni 2014 is in het Groene Hart gedurende enkele uren een enorme hoeveelheid neerslag gevallen en een dijkdoorbraak was niet uit te sluiten. Ruimtelijke maatregelen die ruimte geven aan water zoals wateruiterwaarden en introduceren van groene daken werden als mogelijke oplossingen benoemd. Het historische centrum van Leiden bezit overigens van oudsher een systeem om in korte tijd (vervuild) water af te voeren.

Het ‘Urban Heat Island’ effect zorgt ervoor dat door een overmaat aan bestrating en betonnen oppervlak de stad enorm kan opwarmen. Water en groen kunnen een verkoelend effect hebben op de stad. Het Leidse Singelpark kan ook in deze functie voorzien. Programma’s zoals Eigen Huis en Tuin waar grote oppervlakten worden bestraat, vormen een verkeerd voorbeeld voor veel Leienaars.

Introductie Waterambacht: John Steegh (Waterambacht Leiden) (jprmsteegh@gmail.com; www.waterambachtleiden.nl)

Leiden is na Amsterdam de meest waterrijke stad van Nederland. Het burgerinitiatief, Waterambacht Leiden stelt zich ten doel, het areaal open oppervlaktewater binnen de gemeente te vergroten en daarmee de gebruiks- en belevingswaarde van open water in de stad te versterken.
Tijdens deze presentatie werden enkele initiatieven van het Waterambacht toegelicht, waaronder:
–       Een waterstudie voor het Leidse Singelpark
–       Het opengraven van eerder gedempte grachten (zoals de Lange Mare)
–       Het weghalen van de dam in de Maresingel
–       Het oplossen van wateroverlast in De Oude Kooi
–       Het bezwaar aantekenen tegen het drijvende megaterras bij Annie’s Verjaardag
–       Het stimuleren van milieuvriendelijke oevers (en verwijderen van oeverplanken) om de toegankelijkheid van het water te behouden
–       Het tegengaan van ‘microplastics’: schoonmaakacties tegen zwerfafval
–       Het leren van oplossingen voor waterbeheer in o.a. Oegstgeest Poelgeest en Gouda Goverwelle.

Meer open water & af/aanvoer oppervlaktewater:

–          De Lange Mare open
–          Douzastraat weer als gracht
–          Poldersloten in Kooi weer terug
–          Waterplein aanleggen
–          Werken met wadi’s / waterplein voor piek overlast
–          `Onttegelen´ van de openbare ruimte
–          Minder steen, meer water vasthouden in woonomgeving
–          De kwel vanuit de duinen de stad in (verder de stad in)
–          Verbinden watergangen Leiden met omgeving

Water kwaliteit & waterleven:

–          Zorgen voor goede waterkwaliteit
–          Nu eindelijk geen blauwalg in waterspeelplaats Cronesteyn
–          Geen plastic meer in de grachten (bier, plastic zakken) –> microplastics
–          Statiegeld bekers tijdens grote evenementen -> minder plastic in het water
–          Fresh Water Watch (FWW). Is er interesse-mogelijkheid om met zo’n project samen te werken? FWW is een wereldwijd initiatief om met burgers waterkwaliteit wereldwijd uit te karteren. FWW geeft tools + training.
–          Planten om water te zuiveren
–          Grachtwater filteren tot drinkwater en uitdelen

Water & oevers – beheer voor biodiversiteit:

–          Meer beschermde ruimte voor waterplanten + dieren in de stad.
–          Schuilplek voor watervogels in de stad
–          Meer natuurvriendelijke oevers (2x)
–          Meer ecologische oevers
–          Natuurvriendelijke oevers aan de Singel
–          Drijvende ‘eilanden’ met vegetatie op water (zoals in Rijnsburg)
–          Kwaliteit bevorderen van groene oevers
–          biodiversiteit in watergangen bevorderen
–          Mooie sloten vol leven in Cronesteyn (elders ook natuurlijk) – zoals het altijd was voor baggerbeurt 2013
–          Overhangende takken niet snoeien / niet baggeren in broedseizoen
–          In natuurgebied (geen landbouw functie) als Polderpark Cronesteyn zou er ruimer omgegaan moeten worden met ‘keur’. Het lijkt star en veranderen kost weer 10 jaar. Waarom zo breed en zo diep? Niet altijd nodig.

Beleving:

–          Looppad op het water
–          Bankjes met mooi zicht op water
–          Toegankelijke oevers stadsstrand / promenades voor meer beleving van het water
–          Meer wonen op water maar dan met kwaliteit
–          Zwemmen in de singel
–          Ongebroken schaatsronde langs de grachten
–          Minder motorboten in de binnenstad (beschadiging van de oevers, last voor waterdieren + voor mensen), in plaats: kajaks en elektrische boten te huren
–          Terugdringen motorvaartuigen ten gunste van fluisterboten
–          Meer ruimte voor vaartuigen door:
1)       verwijderen Maresingeldam
2)       doorvaart Lange Mare
3)       verhogen doorvaart Kort Rapenburg
–          Verkeersregeling voor pleziervaart in de Rijn en op drukke dagen
–          Verwijderen scheepswrakken, brede woonboten en illegale ‘liggers’

Educatie & communicatie:
–          Demonstreren duurzaam watergebruik in de tuinbouw / Bollenstreek (precisie irrigatie)
–          Moet/kan dit niet vaker stimuleren? Afkoppeling: Loodgieter repareert en koppelt regenpijp af – laat het in de tuin lopen. « Geweldig! » vond ik. « Moet U dit niet aan de bewoner vragen? » « Nee » Zei hij. « Dan gebeurt het niet ».
–          Laat kinderen meehelpen bij het monitoren van waterdiertjes (met NME en IVN kan dat)
–          Informatiebord bij waterrad dat symbool staat voor waterkringloop in Poelgeest.
–          Beelden van waterkwaliteit via bv. fotowedstrijd. Nagaan wat mensen belangrijk vinden / wat voor beeld ze hebben
–          Route ‘mooi water’ geïnspireerd op ‘beleef de delta’ maar dan lokaal en over kwaliteit

Diversen duurzaamheid:
–          Restwarmte lichtfabriek hergebruiken
–          Niet meer bouwen op slechte grondslag

Tijdens deze bijeenkomst werd tevens de gids “Leiden leeft met water” van Gemeente Leiden en Hoogheemraadschap Leiden uitgedeeld.